Stoom opwekken zonder gas: zo werkt het

Stoom speelt in veel productieprocessen een zeer belangrijke rol. Denk aan het koken van soep, het verwarmen van sauzen of het reinigen van installaties. Lange tijd draaide die stoom vrijwel altijd op aardgas, maar door strengere regelgeving en de wens om te verduurzamen kijken steeds meer bedrijven naar alternatieven. Stoom opwekken zonder gas is daarbij een logische eerste stap. Maar wat komt er dan precies kijken?

Hoe werkt een elektrische stoomketel?

Een elektrische stoomketel werkt volgens een simpel principe. Elektrische elementen verwarmen het water in een drukvat en zodra het kookt, ontstaat stoom die direct naar het proces gaat. Na een koude start is er binnen enkele minuten voldoende stoom. Daarna blijft die continu beschikbaar. Veel uitvoeringen zijn bovendien bedrijfsklaar, want ze hebben een ingebouwd toevoerwaterreservoir en een eigen watertoevoerpomp. Dat maakt de installatie compact en eenvoudig te bedienen.

Wat is het verschil met een gasgestookte ketel?

Een gasgestookte ketel verbrandt aardgas en voert de rookgassen af via een schoorsteen, dus een gasaansluiting en een rookgaskanaal zijn onmisbaar. Een elektrische variant kent geen verbranding, waardoor er op de plek waar de stoom ontstaat geen emissies vrijkomen. Met groene stroom draait het bedrijf zelfs volledig fossielvrij. Doordat het rookgaskanaal ontbreekt, bespaar je bovendien ruimte, installatiekosten en onderhoud. De compacte opstelling is vooral een voordeel in bedrijfshallen waar elke vierkante meter telt.

Waar let je op bij de aanschaf?

Wie van plan is een stoomketel aan te schaffen, moet eerst zijn eigen stoomvraag in kaart brengen. Hoeveel stoom heeft het proces nodig? Welke druk is vereist? En gaat het om een constante vraag of om pieken op vaste momenten? Met die antwoorden kies je een ketel die past bij het proces. Kijk daarnaast naar de elektrische infrastructuur. Een elektrische ketel vraagt om een voldoende zware aansluiting. Bij grotere industriële warmtevraag lopen de vermogens op tot 1500 kW. Laat daarom vooraf beoordelen of de bestaande aansluiting dat aankan.

Ook de keuring verdient aandacht: Elektrische stoomketels zijn in veel gevallen vrijgesteld van periodieke PED-keuring. Of dat voor jouw situatie geldt, hangt af van het type en de uitvoering. Vraag dit dus altijd na bij de leverancier.

Voor welke processen is elektrische stoom geschikt?

Elektrische stoom komt veel voor in de voedingsindustrie. Koelketels, kookketels en voedingslijnen voor soep, saus en pasta draaien er prima op. Het productieproces krijgt stoom zonder dat er een gasaansluiting op de locatie nodig is. Dat maakt de techniek ook interessant voor nieuwe vestigingen op terreinen waar geen gasnet ligt. Daar hoeft de planning niet meer te wachten op een nieuwe gasaansluiting. Daarnaast past de keuze bij de elektrificatie van industrieterreinen. Wie nu investeert in een elektrische installatie, houdt rekening met toekomstige wet- en regelgeving.

Welke financiële voordelen zijn er?

Sinds 2020 staan elektrische stoomketels op de Energielijst, onder code 270104. Bedrijven die een gasgestookte installatie vervangen door een elektrische, komen daardoor in aanmerking voor de Energie-investeringsaftrek (EIA). Voorwaarden en bedragen kunnen wijzigen. Controleer daarom de actuele regels bij RVO voordat je een investering doet.

Maar niet elk bedrijf kan meteen overstappen. Soms ontbreekt de netaansluiting of loopt een bestaande installatie nog jaren door. Dan loont het om de huidige stoomketel efficiënter te laten werken. Samen kunnen deze vier maatregelen tot 25 procent brandstofbesparing opleveren:

• Verlaag de stoomdruk tot het niveau dat het proces echt nodig heeft;
• Isoleer de ketel en de leidingen goed;
• Controleer de condenspotten regelmatig;
• Schakel de ketel uit bij langere perioden zonder stoomvraag.

Een weloverwogen stap richting fossielvrije stoom

Stoom zonder gas is geen toekomstmuziek meer. De techniek is beproefd, compact en past bij de lijn van steeds strengere eisen aan industriële processen. Begin daarom met een nauwkeurige analyse van de stoomvraag en de beschikbare aansluiting. Vergelijk daarna de opties en betrek de fiscale mogelijkheden bij de keuze. Zo wordt de overstap een investering die zich uitbetaalt in lagere onderhoudskosten en een toekomstbestendig productieproces.